Emir İsa Kimdir? Şemski Aşiretinin Babası Sultan Selahaddin Kürdi
Sultan Selahaddin Kürdi lakaplı Emir İsa, M.S. 1056 yılında Diyarbakır eyaletine bağlı Dinbil Kalesi'nde doğmuş, 1122 yılında Tebriz'de vefat etmiştir. Selahaddin-i Eyyubi ile karıştırılmamalıdır. Selçuklu Sultanı Sencer'in çağdaşı olan Emir İsa, Halife Muhammed Şafii lakaplı Emir Yahya Kürd’ün oğludur. Ebu Musa-i Sânî (2.Musa) ve Malik Salih unvanlarıyla da tanınmıştır.
Zamanının önde gelen hükümdarlarından biri olan Emir İsa, yalnızca İslam coğrafyasında değil, farklı kültür ve milletlere ait kaynaklarda da adı zikredilen önemli bir şahsiyettir. Dönemin şairleri, onu eserlerinde sıklıkla yüceltmiş, kahramanlıklarını ve adaletini mısralarına konu etmiştir.
Askerî ve Siyasi Faaliyetleri
Tarih-i İhsan el-Kasas adlı esere göre Emir İsa, hükümdarlığı boyunca Frengiler (Haçlılar) ile sürekli savaş halinde olmuş; Suriye, Halep ve Ermenistan gibi bölgelerdeki topraklarından onları sürmüştür. Yönetimi sırasında tamamen bağımsız kalmayı başarmış ve hiçbir dış otoriteye, krala ya da sultana boyun eğmemiştir. Bu yönüyle döneminin istisnai liderlerinden biri olmuştur.
Büyük Göç ve Khoy Şehrinin Kuruluşu
Emir İsa’nın asıl ikametgahı Dinbil Kalesi idi. Ancak Selçuklu baskısı, şiddetli bir deprem felaketi ve iklim koşullarının neden olduğu büyük kıtlık nedeniyle 1075 veya 1076 yılında göç etmek zorunda kalmıştır. Kendi kavminden olan topluluklarla birlikte, yaklaşık 100.000 aileden oluşan Ezidi ve diğer inançlara sahip halklarla beraber Sekbanabad ve Kohustan civarındaki "Zorava" köyüne yerleşmiştir.
Ardından Khoy (Xoy) şehrini inşa ederek burayı başkent ilan etmiştir. Henüz 16 yaşında olan oğlu, “Şems” lakaplı Ebu Muzaffer Emir Cafer Şemsü’l-Mülk’ü tahta çıkaran Emir İsa, hükümdarlığın idaresini oğluna devrettikten sonra hayatının geri kalanını Tebriz'de geçirmiştir. Şemsü’l-Mülk, daha sonra Şemski aşiretine adını veren kişi olarak anılacaktır.
İnanç, Vefatı ve Mirası
Emir İsa, halk arasında Allah yolunda mücadele eden mücahitlerden biri ve İslam'ın koruyucularından biri olarak kabul edilmiştir. 66 yaşında vefat eden Emir İsa, sağlığında kendisi için inşa ettirdiği türbeye defnedilmiştir.
Bazı rivayetlerde Şam’da defnedildiği iddia edilse de, mevcut tarihi ve arkeolojik veriler onun Tebriz'de toprağa verildiğini doğrulamaktadır. Dönemin örf ve adetlerine uygun olarak, Allah ve Peygamber yolunda mücadele eden bir savaşçı olduğu için, Peygamber Efendimiz'in bir sahabeye hediye ettiği ve zamanla Emir İsa'nın eline geçmiş olan kutsal kılıç da naaşıyla birlikte gömüldüğü rivayet edilmektedir.
Dunbulî Aşireti ve Emir İsa’nın Soyundan Gelen Oymaklar
Dunbulî tarihi kroniklerinde ortak olarak yer alan bilgilere göre, Emir İsa'nın bağlı bulunduğu Dunbulîler bir aşiret konfederasyonudur ve birçok oymaktan oluşmaktadır. Bu oymaklardan bazıları şunlardır:
- Musabeglular: Emir Musa bin Yahya Bermekî'nin soyundan gelenler.
- Yahya Dunbulîler: Emir Yahya’nın torunları.
- Şemskîler: Ebu’l Muzaffer Cafer Şemsü’l-Mülk’ün soyundan gelenler.
- İsabeyliler: Emir İsa’nın torunları.
- Beyzadeler: Emir Feridun ve Emir Eyübhanî’nin torunları.
Bu yapılar, sadece tarihi kimlikler değil; aynı zamanda bölgenin siyasi ve sosyal örgütlenmesinde de önemli rol oynamışlardır.
Emir İsa'nın Diğer Unvanları
- Sultan Selahaddin Kürdi
- Ebu Musa-i Sânî (2.Musa)
- Malik Salih
İlgili Yazılar
Not: Bu yazının telif hakkı Memedê Kazım'a aittir. Kaynak gösterilerek paylaşılabilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder