Aşağıdaki bilgilere ilaveler yapılacaktır.
1829 Edirne Antlaşması Sonrası Kürt Aşiret Göçleri: Şemskiler ve Bağlı Aşiretlerin Sözlü Tarihine Göre
1829 tarihli Edirne Antlaşması, Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Doğu Anadolu’da önemli toprak kayıplarına ve siyasi değişimlere yol açtı. Bu gelişmeler, özellikle yarı göçebe Kürt aşiretlerini derinden etkiledi ve göç hareketlerini tetikledi.
Kürt aşiretlerinin sözlü anlatımlarına ve aile kayıtlarına göre, Van, Doğubayazıt (Bayazet), Diyadin, Ağrı, Kars ve Erzurum çevresinden yaklaşık 3000 aile, Gümrü (Gyumri), Şirak, Tavşut (Tezekend), Talin ve Erivan’ın çeşitli bölgelerine yerleşti. Bu göç, antlaşmanın yarattığı belirsizlik ve yeni otlak arayışıyla ilişkilendirilir.
Göç eden ailelerin büyük bölümü şu aşiretlerden oluşuyordu:
- Şemski (Şemskan)
- Brukan (bazı kolları)
- Zilan
- Dılheyran
- Cemaldini
- Beski
- Redkan
- Kaskanlı
Şemskiler ile Brukan ve Dılheyran aşiretinin bazı kolları özellikle Gümrü’ye bağlı Şirak bölgesinde, Tezekend Köyü, Talin kazası, Qazmina Jorin, Kazmina Jêrin ve Topa Pirê Keleşbeg gibi yerleşimlere yerleşti. Burasını kışlak olarak kullandılar; yaylak olarak ise Elegez Dağı ile Şirak yaylalarını tercih ettiler. Bu bölgelerde yarı göçebe yaşamlarını bir süre devam ettirdiler.
1917 Ekim Devrimi ile Rusların bölgeden çekilmesi, Ermenilerin silahlanmasına ve yerleşik Kürt nüfusa yönelik baskılara zemin hazırladı. Sözlü anlatımlara göre bu dönemde büyük katliamlar yaşandı ve Kürt aşiretleri göçe zorlandı. Şemskiler başta olmak üzere birçok Kürt aşireti, Kars üzerinden Anadolu’ya geri dönmek zorunda kaldı.
Bu sayfada, özellikle göç eden Şemskiler ve bağlı kolların sosyal yapısı, aile biyografileri, gelenekleri ve sözlü tarih kayıtları derlenmiştir. Amacımız, bu aşiretlerin Kafkasya’daki varlığını ve yaşadıkları göç serüvenini nesilden nesile aktarılan hatıralar üzerinden belgelemektir.
Bu araştırma, aşiret içi nesilden nesile aktarılan bu anlatımlar, Aşiret tarihi yazımında önemli bir yer tutar ve bölgedeki etnik-kültürel dinamikleri anlamak açısından değerlidir.
Bu guruba dahil olan Şemskiler Mala Melhem Ağa diye bilinir.
Mehem Cihan'nın(Cano) oğludur Cihan da Mele Unus'ın(Yunus) oğludur. Bu zatlar hakkında maalesef yazılı kaynak tutulmadığından fazla bilgi bulunmamakta ve tamamen sözlü anlatımlara dayanmaktadır.
Yine sözlü beyanlara göre Melhem Ağanın 1715 ile 1800 yılları arasında İranın Salmas şehrine bağlı Melhem Köyünde yaşadığı ve köyün kurucusu olmakla köye adının verildiği anlatılmaktadır. Bu konuyu araştırmak üzere 2014 yılında İran'a gidip bu köyde yaptığımız araştırmada, köyün nüfusunun % 80'i Hamza Begi Şemskilerinden oluştuğunu gördük. Kendi ifadelerine göre önce köyde yaşamış Şemskiler varmış ancak nereye ve ne zaman gittikleri hakkında bilgi sahibi değillerdi. Sadece Köyün eskiden beri Şemski köyü olduğu rivayet edildiğini beyan ettiler.
ŞEMSKANLI MELHEMİN OĞLU MELE MIHEMED (MIHO)
1745-1825 Yılları arasında yaşadığı tahmin edilmektedir. İyi ilim aldığı, Doğu Beyazıtın Xarık(Esnemez) Köyünden Erivana tahsil için giden Şemskanlı Feqi'nin (Feqi Ahmed) Mele Mıhemed'in yanında eğitim aldığı rivayet edilmektedir.
Mele Mıhemed'in dört oğlu olmuştur.
| İBRAHİM | RESUL Bilgileri İçin Tıklayın |
İSMAİL Bilgileri İçin Tıklayın |
ABDULCELİL Bilgileri İçin Tıklayın |
İBRAHİM:
Tahmini 1772 yılında Van civarı veya Beyazıt sancağında dünyaya gelmiştir. Mıho dedemizin oğludur. Lakabının Bıroyé Mıho olduğu herkesçe bilinir. ve ailenin 4 erkek çocuğundan biridir. Diğer kardeşleri, Abdülcelil, Resul, ve İsmaildir.
Dini eğitime önem vermiştir. özellikle oğlu Ahmet iyi ilim almıştır. Mekanları tezekend ve yazın yayla olarak ta Elegez dağının çevresinde yaşamışlardır. 1829/1830 yılında Van veya doğubeyazıt'tan elegez cıvarına devlet onayı ile göç ettirilen 300 hane yezidi kürtleri ile kaynaşmalarına rağmen yer ve mekanları eskisi gibi rahat kullanamadıklarından Bıronun döneminde bir kısım şemskanlılar Şimdiki Türkiye topraklarına geri dönüp muhtelif yerlere yayılmışladır.
1-Mustafa 2-Hozo 3-Betene 4-Heso adında 4 oğlu vardır. 1850 yılında vefat ettiği tahmin edilmektedir.
1-İBRAHİM'İN ÇOCUKLARI
↓
—————————————————————
| | | |
Mustafa -- Hasan(Heso) Hozo -- Betene
↓ ↓ ↓ ↓
| MUSTAFANIN TORUNLARI | Hasan'ın Sado ve Rüstem isimli iki oğlunun bulunduğu, Ancak Bunlar hakkında detaylı bilgi Bulunanamıştır. | Sofi Hozo Hakkında Detaylı bilgi elde edilememiştir. Not:Hiç Evlenmemiş olabilir.. |
BETENE'NİN TORUNLARI İÇİN TIKLAYIN |
MUSTAFANIN ÇOCUKLARI
Mustafanın torunları, Kars Digor(Merveng ve Naxşivanda), Patnos, Ağrı, Muş Bulanık , Van ,Erciş, Adilcevaz, Erzurum ili ile Başta İzmir olmak üzere bazı batı illerinde yaşamaktadırlar. Oğlu Davut dışındaki çocuklarının torunları henüz tespit edilememiştir. Ali'nin ise bekar olduğu, Erivandan kaçarken kaybolduğu ve bir daha kendisinden haber alınamadığı aile büyükleri tarafından anlatılmaktadır.
↓
| DAVUT(Not Davut'un Hayat Hikayesi için Tıklayınız.) | A.KADİR | HÜSEYİN | MEHMET | MAHMUT | ALİ |
| SANO. Erivandan göç etmeden önce vefat etmiştir. Mezarı Tezekend (Tavshut) Köyündendir. |
MEHMET. TORUNLARI İÇİN TIKLAYIN | MAHMUT.(Mamo) (Kaymakam) TORUNLARI İÇİN TIKLAYIN |
KESO (HASAN) TORUNLARI İÇİN TIKLAYIN |
Davut'un diğer oğlu mehmet 1860 yılında Gümrü'ye bağlı Şirak kazasının Tezekend (Tavshut) Köyünde dünyaya gelmiştir. Ehli ilim olduğu için lakabı Sofu Mehmet'tir. Birinci evliliğini Zeynep ile yapmış , iki oğlu bir kızı varken Zeynep'in vefatı nedeniyle ikinci evliliğini Şemskanlı Gülizar hanımla yapmış, bu evlilikten Abdulbaki ve Fatma isminde iki çocuğu daha olmuştur. Yerleştikleri Patnos'un Kosa (Köseler) Köyünde vefat etmiştir. Mezarı bu köydedir. Torunları Muş/Bulanık çevresindeki köylere göç etmiştir. Günümüzde torunları Bursa, izmir ve bulanıkta yaşamlarını sürdürmektedirler.
Sofu Mehmed’in Çocukları
Mehmed’in beş çocuğu bulunmaktadır:
- Abdulhadi
- Çile(Kızı)
- Abdulbahri (nişanlıyken vefat etmiştir)
- Abdulbaki
- Fatma(Kızı)
Bu kuşak, soyun genişlemesinde belirleyici rol oynamış; özellikle Abdulhadi ve Abdulbaki’nin soyları sonraki nesillerde devam etmiştir.
Sofu Mehmet'in büyük oğlu Abdulhadi ve kardeşi Abdulbaki’nin Soyları
Abdulhadi’nin dört oğlu vardır: Kazım,Ahmet,Mehmet ve mustafa.
Oğulları, Ahmet Mehmet ve Mustafa Muş Bulanık!ta yaşamaktadırlar.
Abdulhadiyê Şemski olarak nam yapmıştır Abdulhadi'nin Yaşamından bir Kesit
Abdulhadi’nin oğlu Kazım’ın Mehmet, Alaaddin ve Şemseddin isminde üç oğlu bulunmaktadır:
Kazım'ın çocuklarının bir kısmı Bursa'da, bir kısmı da İzmir'de yaşamaktadırlar.
Abdulbaki’nin üç oğlu ise şunlardır:
- Seracettin
- Seyfettin
- M. Zeki
(Betenenin Tespit edilen tek oğlu Ahmet'tir.)
Betenenin, Torunları Ağrı, Merez, Erciş, Sévendeli, Adilcevaz'ın Aydınlar Köyü, Patnos, İstanbul ve Bursada yaşıyorlar,
Bilinen,Soyadları, Demirci, Demirhan, Vural ..
BETENENİN OĞLU AHMEDİN , 1-Ali Efendi, 2-Sano, 3-Mehmet, 4-Şebab) adında 4 oğlu vardır.
AHMEDİN OĞULLARI
1-Ali Efendi (Soyadları: Demirkan) 2-Sano (Soyadları:Vural) 3-Mehmet 4-Şebab 1886
Ali Efendinin ;
Seyrana Salıh'ten olan çocukları:
1-Abdulhamit
2-Abdulmecit
3-Sabri (Bahaddin,Selahaddin ve Hacı isminde 3 oğlu vardır. Hacı ve Selahaddin vefat etmişlerdir.)
4-Hubrê (Kızı)
Seyrana Mamo,'dan olan Çocukları;
1-Halis
2-Ferzende
3-Lütfiye
4-Saniye
3-Henéya
1-Zeki Demirhan(Rahmetli)
2-Hikmet
3-Bedia..
Toplam 3 eşinden toplam 11 çocuğu olmuştur.
AHMED'İN DİĞER OĞLU
Sano'nun çocukları;
1-Paşaxan Vural; (Çocukları: )
a)Selahattin,
2-Feti Vural;(Çocukları:)
a)Nureddin-vefat
AHMED'İN BİR DİĞER OĞLU MEHMET:
1884 yılında Erivanda dünyaya gelen Mehmedin Torunlarının Malazgirtin Tolabaş ve Meledermana köylerinde yaşadıkları biliniyor. Henüz net bilgilere ulaşılamamıştır. Araştırmalar sürüyor.
AHMED'İN DİĞER OĞLU ŞEBAB:
Şebabın Tahir ve Nebi adında iki oğlu vardır.Malazgirtin tolabaş ve Meledermana köylerinde yaşamaktadırlar
%20seceresi.jpg)
Mironun oğulları:Halit ve Gezzo
İlk evliliğinden Memet(mühendis oldu nişanlıyken genç yaşta vefat etti)
İsfendiyar (Essê Miro) Vezn köyünde ikamet ediyorlar.
Hikmet ve Sıco(Muhtemelen ismiSırac veya Seracettin'dir). Çoğunluğu İstanbul'da yaşıyor.
çocukları: Halıt'in bir oğlu var cevdet.
Gezzo'nun Şevket Taşkıran adında oğlu var, vefat etti çocukları yok.
Süleyman 1987 yılında olması trafik kazasında vefat etti ve 2 oğlu var
1-Koray
2-Baran vezin köydeler.
Qıtto (Muhtemelen ismi Kutbettin) rahmetli oldu, 1 kızı var
Sıco (Sırac ya da Seracettin) 2 oğlu 1 kızı var
Hikmet 2 oğlu var
İsfendiyar (Essê Miro) 3 oğlu 3 kızı var 1-Zafer, 2-Mekko almanyada Şemso vezin köyde ikamet ediyorlar
AÇIKLAMA:
Şemsê Çaço'nun torunu Kerem Kılıç ailesi ve akrabaları Patnos, Ağrı, İzmir, Kars ve İstanbulda ikamet etmektedir.
-Taşkıran, Arda, ve Gerisin aileleri Kars Ölçülü Köyü, Yurt dışında ve diğer büyük kentlerde yaşamaktadır
Not: Çerkez Taşkıran 1928 yılında dünyaya gelmiş olup 25.04.2011 hakkın rahmetine kavuşmuştur.
MİRO Dedemizin kızı Zeytun Şemsé Çaçonun oğlu Kerem Kılıç İle evlenmiştir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder