Şemskanlı Mehmet Bey, 19. yüzyıl Doğu Anadolu’sunda Şemski (Şemsikanlı) Aşireti’nin en kültürlü ve tahsilli isimlerinden biri olarak öne çıkan önemli bir aşiret lideridir. Eğitimli kişiliği, idari görevleri ve Hamidiye Alayları’ndaki rolüyle dikkat çeken Mehmet Bey, Osmanlı Devleti’nin Doğu politikasında aşiretleri merkeze bağlama çabalarında aktif rol oynamıştır. Kesin olmamakla birlikte yaklaşık 1840-1910 yılları arasında yaşadığı tahmin edilmektedir.
Bu yazı, Mehmet Bey’in hayatını, eğitim serüvenini, idari kariyerini, Hamidiye Alayları’ndaki hizmetini ve aile mirasını kapsamlı şekilde ele almaktadır.
Kökeni ve Aile Bağları
Bu bilgiler şifahi (sözlü) anlatılardan derlenmiştir. Mehmet Bey, Şemskanlı Süleyman Ağa’nın torunu ve Ömer Ağa’nın oğludur. Aynı zamanda Zor Mirze Ağa’nın amcasının oğlu olarak bilinir. Şemskanlı Hamza Bey’in babasıdır. Günümüzdeki torunlarının bir kısmı Yenigün ve Ademi soyadlarını taşımaktadır.
Şifahi Soy Ağacı (Mehmet Bey’e ulaşan hat):
- Seyit Muhammed Zilan
- Mir Mehmet
- Mir İsmail
- Mir Mustafa
- Mele Şemseddin
- Bekir
- Hasan
- Unıs Ağa
- Süleyman
- Mirze Ağa
- Ömer Ağa
- MEHMET BEY
- Hamza Bey
Alt Kuşaklar: Mehmet Salih – İsmail Ağa – Mustafa Ağa ↓ Mehmet Emin Ademi – Ahmet Yenigün – Abidin Yenigün ↓ A. Cebbar Ademi – Muzaffer Ademi
Eğitim Hayatı ve Kültürel Birikimi
Dönemin şartlarına göre iyi eğitim almış bir isim olan Mehmet Bey, temel eğitimini Tiflis ve Tahran’da almıştır. Daha sonra Sultan II. Abdülhamid’in emriyle İstanbul’da Rüştiye Mektebi’nde tahsil görmüştür. “Mektepli” olarak anılması, aşiret yapısı içinde nadir görülen bir özelliktir. Bu eğitim birikimi, hem aşiret içi hem de Osmanlı idaresiyle ilişkilerinde avantaj sağlamıştır.
İdari Görevleri ve Siyasi Rolü
Mehmet Bey sırasıyla Ağrı, Doğubeyazıt ve Erzincan sancaklarında idari görevlerde (sancak beyliği / valilik) bulunmuştur. Zor Mirze Ağa’nın desteğiyle bölge kaymakamı olması için de önemli çaba sarf edilmiştir. Bu görevler sırasında aşiretler arası dengeyi korumak ve devlet otoritesini güçlendirmek gibi zorlu sorumluluklar üstlenmiştir.
Hamidiye Alayları’ndaki Hizmeti
1896 yılında kuruluşu tamamlanan Hamidiye Alayları bünyesinde aktif görev alan Mehmet Bey, dağ topu ve dağ bataryalarında hizmet vermiştir. Özellikle Şemski ve Badoyan Aşiretlerinden teşkil olunan 9. Hamidiye Alayı’nın komutanlığına getirilmiştir. Bu görevi, II. Abdülhamid döneminin Doğu Anadolu’daki askerî ve siyasal stratejileri bağlamında önem taşımaktadır.
Ölümü ve Mirası
Mehmet Bey 1910 yılında vefat etmiştir. Mezarı, Diyadin ilçesinin Mirzecan (Taşbasamak) Köyü’ndedir. Ölümünden sonra aşiret liderliği ve mirası oğlu Hamza Bey ve diğer torunları üzerinden devam etmiştir. Ailesi Cumhuriyet döneminde de Yenigün ve Ademi soyadlarıyla Van, Ağrı ve çevresinde varlık göstermeye devam etmiştir.
Önemli Not: Bu bilgiler büyük ölçüde aile içi ve aşiret şifahi anlatılarına dayanmaktadır. Tarihî kayıtlar ve resmî belgelerle karşılaştırmalı çalışma yapılması önerilir. Şifahi tarih, farklı versiyonlar içerebilir.
Kaynakça
- Aile ve aşiret mensuplarından derlenen şifahi anlatılar.
- Pyotr İvanov Averyanov, Osmanlı-Rus-İran Savaşlarında Kürtler (19. Yüzyıl).
- Dönem arşiv belgeleri ve Hamidiye Alayları ile ilgili resmî kayıtlar (ikincil kaynaklar).
Yukarıdaki bilgilerde eksiklik veya yanlışlık tespit edilmesi halinde yorum kısmına bilgileri yazınız. Gerekli düzeltmeler hemen yapılacaktır.
YAPILAN YORUM VE İLAVELER
Admin:05.10.2012
Saygı değer Akrabalarımız, eğer sizlerden sağlıklı bilgi ve ilaveler gelirse , gerekli düzeltmeler yaparak yeniden yayınlayabiliriz.. Saygılarımızla
cms-yenibahar@hotmail.com
ozan bey tabloda ismail ağa ve mustafa ağa ismi mevcuttur tabloyu açıp baktığında göreceksindir umarım kendini bilen istanbul köşelerinde değil burda olurdu 12.08.2013
| Ahmet Hakan - 05/10/2012 - 18:02 |
| Sait Ağa dedenizi ve torunlarını neden hiç zikretmemişsiniz.Şemsıkanlı aşiretinin soyağacını tam açıkalmlıydınız bence... |
| ozan yenigün - 29/09/2012 - 18:46 |
| hamza beyden sonra sadece mehmet salih yoktur.. ismail ağa ile mustafa ağada vardır,ayrıca muzaffer ademi ile a.cebbar ademiden daha söz sahibi büyüklerimiz vardır.tabloda onların adı değilde a.cebbar ademi ile muzaffer ademinin adının olması üzücü ve kendini beğenmişlikten başka bişey değildir. |
MUHAMMED HEVAL
mehmet bey zor mirze ağanın amcasının oğludur zor meirze ağa mıhı dedenin oğludur alibeyin babasıdır mehmet beyde ömer ağanın oğludur ömer ağada büyük mirze ağanın oğludur büyük mirze ağa ve mıhı dede süleyman ağanın oğullarıdır
MEHMET ADEMİ
soy ağacından sonra mehmet emin ademinin kardeşi ahmet yenigün daha sonra abidin yenigün ve mehmet emin ademinin oğlu abdulcebbar yenigün gelmektedir muzaffer kardeşimiz ailenin en küçüklerindendir heralde kendini büyük görüyor ama gençlik işte
UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan www.semskiasireti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder