Mahmudî Beyliği Kimdir? Van Özalp Kürt Beyliği ve Kurucusu Emir Mahmut
Mahmudî Beyliği, Dunbulî Beyliği'nden ayrılan ve Van Özalp merkezli kurulan bir Kürt beyliğidir. Beyliğin kurucusu, Dunbulî asıllı Emir Mahmut’tur. 15. yüzyıl başında Timur istilası sonrası Dunbulîlerden ayrılarak Van’ın Özalp, Saray ve çevresinde hüküm sürmüşlerdir.
Kuruluşu: Dunbulîlerden Ayrılış
Dunbulî Beyi Emir Mahmud (ö.1420), Timur’un Anadolu seferleri sırasında onunla savaşmıştır. Timur’un baskısı ve Dunbulî Beyliği içindeki karışıklıklar sonrası Emir Mahmut, maiyetiyle birlikte ayrılarak Van’ın Özalp kazası ve civarında kendi beyliğini kurmuştur. Bu nedenle beyliğe “Mahmudîler” veya “Mahmudiyan” denilmiştir.
Merkezi ve Hakimiyet Sahası: Van Özalp
Mahmudî Beyliği’nin merkezi Van Özalp idi. Beylik, Van’ın Saray ilçesi, Özalp, Başkale ve çevre köyleri içine alan geniş bir sahada hüküm sürdü. “Geniş ve şaşalı bir tarihe sahip” oldukları kaynaklarda geçer. Özellikle 15-16. yüzyıllarda Van Gölü’nün doğusunda güçlü bir beylik olarak varlıklarını korudular.
Yezidilikten Sünniliğe Geçiş
Dunbulîlerin bir kısmı gibi Mahmudîlerin de ilk inancı Yezidilikti. Şerefname ve diğer kaynaklara göre, Yezidi olan kısmı Musul ve civarı ile Van’da kurulan Mahmudiyan Beyliği içinde yaşamıştır. Ancak daha sonraları Yezidiliği bırakarak İslam olmuşlar, Şafii mezhebini benimsemişlerdir. Bu geçiş, Osmanlı-Safevi mücadelesi sırasında hızlanmıştır.
Osmanlı Dönemi ve Sonrası
Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Zaferi (1514) sonrası bölge Osmanlı’ya bağlanınca, Mahmudî Beyleri de Osmanlı’ya tâbi oldu. İdris-i Bitlisî’nin “Kürt Beyleri” listesinde Mahmudîler de yer alır. Beylik, 19. yüzyıla kadar yarı özerk şekilde varlığını sürdürdü. Tanzimat sonrası sancak sistemine geçilince beyliğin siyasi gücü sona erdi.
Mahmudî Aşireti Bugün
Mahmudîler bugün Van, Özalp, Saray, Başkale ve çevresinde “Mahmudî” aşireti olarak yaşamaktadır. Bir kısmı Iğdır, Kars, Ağrı illerine de dağılmıştır. Sünni-Şafii olup Kürtçe konuşurlar. Soy olarak Dunbulî kökenli kabul edilirler.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder