Türkiye’de Yer Adlarının Değiştirilmesi: Resmî Kayıtlar ve Kaynaklar

Türkiye’de yer adlarının değiştirilmesi süreci, Cumhuriyet’in ilk yıllarından 1980’lere kadar devam eden resmi bir uygulamadır. Bu çalışma, özellikle Şemsikan / Şemskan aşiretinin tarihsel olarak yaşadığı Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerine odaklanarak, resmi kayıtlardaki eski ve yeni yer adlarını bir araya getirmeyi amaçlamaktadır.

Hukuki Çerçeve Nedir?
Yer adları değişikliğinin yasal dayanağı, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'dur. 1959 yılında 7267 sayılı Kanun ile değişen 2/D maddesinde, "yabancı kökenli ve karışıklığa neden olan köy isimlerinin değiştirilmesi" hükme bağlanmıştır. Bu kanun maddesiyle birlikte yer adı değiştirme işlemleri ülke genelinde hız kazanmıştır.

Ad Değiştirme Kurulu Nasıl Çalıştı?
1952 yılında İçişleri Bakanlığı bünyesinde kurulan Ad Değiştirme İhtisas Kurulu, bu sürecin en önemli aktörüdür. Kurulda Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ve Genelkurmay Harita Dairesi uzmanları yer almıştır. Kurul, 1978 yılına kadar yaklaşık 12 binden fazla köy ismini Türkçe isimlerle değiştirmiştir.

Bu Sitedeki Listelerin Kapsamı
Bu sitede yer alan listeler, sadece isim değişikliğini değil, aynı zamanda bölgenin demografik hafızasını da göstermektedir. Listelerde Ermenice, Kürtçe, Süryanice, Arapça kökenli isimlerin yanı sıra, aşiret ve cemaat isimlerinden gelen yer adları da bulunmaktadır. Özellikle Muş, Bitlis, Van, Siirt ve Mardin illerindeki listelerde Şemskan aşiretine ait yerleşimlerin eski adlarına dair notlar eklenmiştir.

Temel Kaynaklarımız
1. T.C. İçişleri Bakanlığı - Köylerimiz (1968) ve Köylerimiz 1986 yayınları
2. Sevan Nişanyan - Index Anatolicus ve Türkiye Yer Adları Sözlüğü
3. Resmi Gazete arşivleri ve sözlü tarih çalışmaları

Siz de Katkı Sağlayın
Aşağıdaki listeden bir il seçerek o ilde ismi değişen yerleri görebilirsiniz. Eğer resmi kayıtlarda görünmeyen ancak yaşlıların bildiği, sözlü gelenekte yaşayan eski bir köy adını biliyorsanız, lütfen ilgili sayfanın yorum kısmına yazın. Teyit edilen bilgiler * işareti ile listeye eklenecektir.

10.06.1949 Tarih ve 5442 Sayılı Kanunla İsimleri Değiştirilen İl, İlçe ve Köyler

Adana eski adlar Adıyaman eski adlar Afyonkarahisar eski adlar Ağrı 374 yer Aksaray eski adlar Amasya eski adlar Ankara eski adlar Antalya eski adlar Ardahan eski adlar Artvin eski adlar Aydın eski adlar Balıkesir eski adlar Bartın eski adlar Batman eski adlar Bayburt 406 yer Bilecik eski adlar Bingöl 247 yer Bitlis 297 yer Bolu eski adlar Burdur eski adlar Bursa eski adlar Çanakkale eski adlar Çankırı eski adlar Çorum eski adlar Denizli eski adlar Diyarbakır 555 yer Düzce eski adlar Edirne eski adlar Elazığ 383 yer Erzincan 366 yer Erzurum 653 yer Eskişehir eski adlar Gaziantep 279 yer Giresun eski adlar Gümüşhane 343 yer Hakkari 398 yer Hatay eski adlar Iğdır eski adlar Isparta eski adlar İstanbul eski adlar İzmir eski adlar Kahramanmaraş 406 yer Karabük eski adlar Karaman eski adlar Kars 398 yer Kastamonu eski adlar Kayseri eski adlar Kırıkkale eski adlar Kırklareli eski adlar Kırşehir eski adlar Kilis eski adlar Kocaeli eski adlar Konya eski adlar Kütahya eski adlar Malatya 406 yer Manisa eski adlar Mardin 647 yer Mersin eski adlar Muğla eski adlar Muş 297 yer Nevşehir eski adlar Niğde eski adlar Ordu eski adlar Osmaniye eski adlar Rize eski adlar Sakarya eski adlar Samsun eski adlar Siirt 392 yer Sinop eski adlar Sivas 406 yer Şanlıurfa 389 yer Şırnak eski adlar Tekirdağ eski adlar Tokat eski adlar Trabzon 390 yer Tunceli 273 yer Uşak eski adlar Van 415 yer Yalova eski adlar Yozgat eski adlar Zonguldak eski adlar

Aradığınız il bulunamadı. Lütfen farklı yazmayı deneyin.