Kürt tarihi anlatılırken genellikle takvimler 637 yılını, Hz. Ömer dönemindeki fetihleri gösterir. Oysa hakikat daha eskidir. Kürtler, İslam'ı kitlesel olarak kabul etmeden çok önce, bizzat Peygamber Efendimiz (s.a.v.) hayattayken bu dinle şereflenmişlerdir. Bu şerefin ilk temsilcisi ise Caban El-Kurdi'dir.
Tarih kitaplarında adı Ebu Meymun Caban El-Kurdi olarak geçer. Aslında bu isim bize çok şey anlatır. Araştırmacılara göre onun gerçek ismi Gavan'dır. Yani Kürtçe'de Şivan, yani çoban demektir. Arapçada "g" sesi olmadığı için, Gavan ismi zamanla Caban'a dönüşmüştür. Tıpkı Selman-ı Farisi, Bilal-i Habeşi denildiği gibi, o da kavmine nispetle El-Kurdi lakabını almıştır.
Mekke'ye Nasıl Geldi?
Caban'ın hayatı hakkında iki rivayet var. Biri çobanlık yaparak, diğeri ise -ki en kuvvetli olanı budur- ticaret kervanlarıyla Arap Yarımadası'na geldiği yönündedir. Kürt aşiretlerinin o dönemde Araplarla yoğun ticari bağı vardı. İşte bu ticaret yolu onu Mekke'ye getirdi ve orada Resulullah ile tanışıp Müslüman oldu.
Böylece tarihteki ilk Kürt Müslüman unvanını aldı.
Memleketi için kaynaklar iki yer söyler: Midyat ve Urfa. Her ikisi de onun Kuzey'in kadim topraklarından olduğunu teyit eder.
Sadece Bir Sahabe Değil, Aynı Zamanda İlk Vali
Caban El-Kurdi'yi önemli kılan bir başka nokta, idari görevidir. Hz. Muhammed onu Bazen bölgesine vali olarak tayin etmiştir. Bu yönüyle o, İslam tarihindeki ilk valilerden biridir. Bu görev sayesinde İslam'ın Kürtler arasında yayılmasında büyük rol oynamış, hatta Sasani ordusunun Kürt asıllı komutanı Deylem El-Kurdi'nin de onun vesilesiyle Müslüman olduğu anlatılır.
İslam alimleri onun izini sürmüşlerdir:
- Ebu Nuaym El-İsfahani Marifetü's Sahabe kitabında,
- İbnü'l-Esir Üsdü'l Gabe kitabında,
- İbn Hacer El-Askalani ise El-İsabe kitabında ondan bahseder ve 10 hadis rivayet ettiğini kaydeder.
Hadis konusunda ne kadar titiz olduğunu oğlu Meymun anlatır. Ona "Baban neden çok hadis anlatmadı?" diye sorulduğunda: "Babam, Resulullah'ın 'Kim bilerek bana yalan isnat ederse cehennemdeki yerini hazırlasın' hadisini duyduğu için, eksik veya fazla söylemekten korkar ve rivayetten çekinirdi" demiştir.
Bir Aile Boyu Sahabelik: Zozan ve Meymun
Bu ailede İslam bir bayrak gibi taşınmıştır.
Hanımı Zozan Ana, ilk Kürt kadın sahabedir. Hatta bazı rivayetlere göre Caban'dan önce Müslüman olmuştur.
Oğlu Meymun El-Kurdi (Ebu Buseyr), babası gibi İslam'ın ilklerindendir. Kaynaklarda Tabiin'in büyüklerinden sayılır ve hadis alimi olarak tanınır. Arap tarihçiler ona da "Meymun El-Kurdi" derler.
Rivayete göre kabri Tikrit'tedir.
Caban El-Kurdi, sadece bir isim değil, Kürtlerin İslam tarihinin en başında, en şerefli yerinde durduğunun ispatıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder